SỬ DỤNG BỌ XÍT BẮT MỒI Orius sp. ĐỂ KIỂM SOÁT SÂU HẠI -HƯỚNG ĐI CHO SẢN XUẤT RAU AN TOÀN
05/12/2016 | 09:28 AM

Rau là thực phẩm không thể thiếu trong bữa ăn hàng ngày của con người, là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Hiện nay thì nhu cầu rau xanh đặc biệt là rau an toàn ngày càng tăng. Tuy nhiên việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một cách quá mức đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là ngộ độc thực phẩm. Thông tin từ Bộ Y tế, trong năm 2015 toàn quốc đã xảy ra 171 vụ ngộ độc thực phẩm với 4.965 người mắc và có 23 trường hợp tử vong. Do đó, vệ sinh an toàn thực phẩm là mối quan tâm hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng. An toàn thực phẩm không những ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe con người mà còn quyết định đến uy tín, thương hiệu của sản phẩm trên thị trường.

Bọ xít Orius sp. là loài thiên địch ăn mồi phân bố ở nhiều nơi trên thế giới với số lượng loài đa dạng và có khả năng tiêu diệt nhiều loài sâu hại trên nhiều loại cây trồng khác nhau. Orius sp. đã được sử dụng như tác nhân sinh học để kiểm soát nhiều loài sâu hại ở nhiều nơi trên thế giới và Việt Nam đặc biệt là cây trồng trong nhà kính, nhà màng.

Việc sử dụng bọ xít bắt mồi để quản lí sâu hại đã được sử dụng lâu đời trên thế giới. Tại Đan Mạch đã sử dụng Orius minutus để phòng trừ bọ trĩ khi trồng cây trong nhà kính (Remaker, 1978). Theo Rejesus (1986) bọ xít bắt mồi Orius tantillus là thiên địch bắt mồi của bọ trĩ non và trưởng thành trên cây dưa hấu. Ngoài ra thì ở Suisse, loài bọ xít bắt mồi Orius majusculus là tác nhân sinh học có hiệu quả trong việc phòng trừ 2 loài bọ trĩ Thrips spp. trên cây dưa leo trong nhà kính (Fischer và ctv, 1992). Ở Bắc Mỹ, sử dụng bọ xít bắt mồi Orius tristicolorOrius insidiosus đã kiểm soát có hiệu quả bọ trĩ, nhện đỏ và rệp trong nhà kính (Weeden, 2002). Ngoài ra thì việc sử dụng bọ xít Orius insidiosus để phòng trừ bọ trĩ T. palmi trên cây hoa cúc trong điều kiện nhà màng đã cho thấy có hiệu quả cao (Paterno và Paes (2004). Theo nghiên cứu của Burgio (2004), về khả năng kiểm soát bọ trĩ hoa Frankliniella occidentalis, cho thấy nếu thả con mồi và vật chủ theo tỉ lệ 10 con bọ trĩ hoa Frankliniella occidentalis và 10 con bọ xít bắt mồi Orius sp. thì khả năng kiểm soát bọ trĩ gây hại là rất tốt.

Ở châu Á thì việc sử dụng bọ xít bắt mồi cũng khá phổ biến. Theo Wang và ctv (1998) ở Đài Loan, loài bọ xít bắt mồi Orius strigicollis là một tác nhân sinh học để phòng trừ bọ trĩ Thrips palmi. Theo Nakshima và Hirose (1999), có 4 loài bọ xít Orius sauteri, Orius nagail, Wollatoniella rotunda, Orius minutus là tác nhân sinh học trong phòng trừ bọ trĩ và trong đó Orius sauteri có hiệu quả  nhất ở Nhật Bản. Bọ xít bắt mồ Orius sp. có phổ mồi rất rộng, ăn hầu hết các loại côn trùng trong đó có các loài bọ trĩ Thrips sp. Theo Honda và ctv (1998), có nhiều loài côn trùng trong đó có bọ trĩ Thrips palmi và trứng Ephestia kueniella là vật mồi của bọ xít bắt mồi Orius sauteri, Wollastoniella rotunda, Orius minutus trong phòng thí nghiệm và trong môi trường nhà lưới ở Nhật Bản.

Dựa trên kết quả nghiên cứu của các nước trên thế giới cho thấy, bọ xít bắt mồi Orius sp. ăn tất cả các mồi như bọ trĩ, nhện đỏ, trứng sâu, rệp và những loài côn trùng nhỏ, có thể sử dụng bọ xít bắt mồi để phòng trừ các loài sâu hại nói trên trong phòng thí nghiệm và ngoài đồng ruộng. Trung bình bọ xít bắt mồi Orius sp. tiêu thụ 230 – 300 con bọ trĩ hoặc 500 – 600 nhện đỏ trong suốt vòng đời của chúng (Wang, 1998).

Ở Việt Nam cũng đã có một số nghiên cứu và sử dụng bọ xít bắt mồi Orius sp. Theo Trần Thị Thiên An (2003), có 4 loài bọ xít bắt mồi Orius tantillus, Orius sp. A, Orius sp. B, Orius sp. C là thiên địch của loài bọ trĩ và nhện đỏ trong vườn rau trong đó Orius tantillus là phổ biến nhất. Sức tiêu thụ con mồi của một cặp bọ xít bắt mồi khi vật mồi là nhện đỏ hai chấm đạt trung bình 15,43 con/ngày, ấu trùng bọ trĩ 29,19 con/ngày. Khi sử dụng bọ xít bắt mồi Orius sp. để phòng trừ bọ nhảy và sâu tơ trên ruộng bắp cải đã cho thấy bọ xít có khả năng phòng trừ hai loại sâu hại này (Trần Đình Chiến, Nguyễn Thị Kim Oanh, 2008). Khả năng tiêu diệt con mồi của Orius sp. cũng rất lớn, ấu trùng tuổi 4, 5 của Orius sp. có khả năng tiêu diệt 58 – 59 con và trưởng thành tiêu diệt 497 con bọ trĩ T. palmi. Kết quả thử nghiệm ngoài đồng cũng cho thấy, bọ xít bắt mồi Orius sauteri được thả với mật độ 1 con/cây, tương đương với tỉ lệ so với bọ trĩ là 1/200. Kết quả cho thấy sau 30 ngày thì mật số bọ trĩ trưởng thành giảm và giảm mạnh nhất ở thời điểm 60 ngày (Hà Quang Hùng và Yorn Try, 2004).

Tuy nhiên để việc sử dụng bọ xít Orius sp. có hiệu quả đòi hỏi cần sử các biện pháp tổng hợp để quản lí dịch hại, đặc biệt cần hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Ngoài ra để có bọ xít bắt mồi Orius sp. với số lượng lớn phục vụ cho việc kiểm soát sâu hại trong nhà màng và ngoài đồng người ta thường sử dụng trứng nhện đỏ, bọ trĩ, trứng sâu xanh và sâu non ngài gạo Corcyra cephalonica Stainton để nhân nuôi Orius sp. trong phòng thí nghiệm. Nghiên cứu sử dụng biện pháp đấu tranh sinh học trong quản lí dịch hại là hướng đi cần được quan tâm và hướng tới để góp phần tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng và thân thiện với môi trường trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay.

Tin tức khác